Suplementacja po operacji bariatrycznej jest niezbędnym elementem leczenia choroby otyłościowej. Zmiany w funkcjonowaniu przewodu pokarmowego po zabiegu zwiększają ryzyko niedoborów witamin, składników mineralnych i białka, dlatego wymagają indywidualnego podejścia oraz regularnej kontroli badań laboratoryjnych. Dlaczego suplementacja po bariatrii nie jest „opcją”, ale koniecznością? Jak prowadzić ją bezpiecznie?
Dlaczego suplementacja po operacji bariatrycznej jest konieczna?
Operacja bariatryczna jest obecnie najskuteczniejszą i najtrwalszą metodą leczenia choroby otyłościowej. Dla wielu pacjentów stanowi moment przełomowy – wpływa na poprawę parametrów zdrowia metabolicznego, pozwala opanować uczucie głodu i ułatwia kontrolę masy ciała. Jednocześnie jednak trwale zmienia sposób funkcjonowania przewodu pokarmowego. I właśnie dlatego systematyczna kontrola stanu odżywienia oraz suplementacja dopasowana do wyników badań nie są jedynie dodatkiem do operacji bariatrycznej, lecz integralnym elementem leczenia – równie ważnym jak dieta czy aktywność fizyczna.
Po operacji bariatrycznej dochodzi do istotnych zmian w funkcjonowaniu przewodu pokarmowego. Zmniejsza się objętość spożywanego jedzenia, zmienia się tempo opróżniania żołądka, wydzielanie kwasu żołądkowego, a w przypadku niektórych procedur, takich jak gastric bypass, dochodzi również do ograniczenia wchłaniania części składników odżywczych. Dodatkowo u wielu pacjentów występują trudności w rozszerzaniu jadłospisu, pogorszona tolerancja wybranych produktów, zmiany smaku czy awersje pokarmowe.
Wszystko to sprawia, że nawet pozornie dobrze skomponowana dieta nie jest w stanie pokryć zapotrzebowania na wszystkie witaminy i składniki mineralne. Niedobory nie pojawiają się z dnia na dzień – rozwijają się stopniowo, często bezobjawowo, aż w pewnym momencie zaczynają dawać wyraźne sygnały ostrzegawcze.
Najczęstsze niedobory po operacji bariatrycznej
Ryzyko oraz zakres niedoborów zależą zarówno od rodzaju wykonanej operacji bariatrycznej, jak i od stanu odżywienia pacjenta przed interwencją chirurgiczną. Istnieje jednak grupa składników, które wymagają szczególnej uwagi praktycznie u każdego pacjenta. Należą do nich: witamina B12, żelazo, wapń, witamina D3, kwas foliowy oraz białko.
Pierwsze objawy niedoborów bywają niespecyficzne i łatwe do przeoczenia. Z czasem jednak konsekwencje deficytów mogą istotnie wpływać na funkcjonowanie organizmu.
Niedobór witaminy B12 może objawiać się przewlekłym zmęczeniem, zaburzeniami koncentracji, mrowieniem i drętwieniem kończyn, a w cięższych przypadkach prowadzić do rozwoju niedokrwistości megaloblastycznej. Osłabienie i spadek wydolności są również charakterystyczne dla niedoboru żelaza, który – podobnie jak niedobór witaminy B12 – może skutkować rozwojem anemii. Zaburzenia funkcjonowania układu nerwowego mogą natomiast wynikać z deficytu kwasu foliowego.
Niedobory witaminy D3 oraz wapnia zwiększają ryzyko rozwoju osteoporozy. Warto podkreślić, że u wielu pacjentów niski poziom witaminy D stwierdza się już przed operacją, a po zabiegu deficyt ten często ulega pogłębieniu.
Szczególne miejsce zajmuje białko – choć nie jest suplementem w klasycznym rozumieniu, jego niedostateczna podaż należy do najczęstszych problemów po operacji bariatrycznej. Może prowadzić do utraty masy mięśniowej, osłabienia, zaburzeń gojenia ran pooperacyjnych oraz gorszej regeneracji. Z tego względu pacjentów często zachęca się do uzupełniania podaży białka, m.in. z wykorzystaniem odżywek białkowych.
Dodatkowo, zwłaszcza u kobiet (choć nie wyłącznie), istotne znaczenie mają również cynk, selen i magnez. Niedobory tych mikroelementów mogą objawiać się nasilonym wypadaniem włosów (nie należy mylić go z fizjologicznym wypadaniem związanym z samą operacją), łamliwością paznokci, problemami skórnymi, obniżoną odpornością oraz występowaniem skurczów mięśni.
Suplementacja „na oko” po operacji bariatrycznej – dlaczego to zły pomysł?
Jednym z największych błędów po operacji bariatrycznej jest podejście: „Biorę coś z apteki, więc na pewno jest dobrze”albo „Łykam multiwitaminę, więc mam w diecie wszystko”. Tymczasem suplementacja nie polega na przypadkowym przyjmowaniu preparatów, lecz na uzupełnianiu istniejących niedoborów lub profilaktyce ich pogłębiania, szczególnie w sytuacji, gdy wyjściowe stężenia witamin i składników mineralnych są niskie, a po operacji spodziewamy się ich dalszego obniżenia.
Suplementacja po operacji bariatrycznej powinna być zawsze indywidualna i opierać się na kilku kluczowych elementach: rodzaju wykonanego zabiegu (ze szczególnym uwzględnieniem operacji o charakterze malabsorpcyjnym, w których dochodzi do istotnego upośledzenia wchłaniania składników odżywczych), czasie, jaki upłynął od operacji, aktualnych wynikach badań laboratoryjnych, obrazie klinicznym pacjenta oraz tolerancji stosowanych preparatów.
Choć istnieją określone średnie, zalecane dawki wybranych składników w populacji pacjentów bariatrycznych (np. minimum 18 mg żelaza, około 3000 IU witaminy D3 czy 1200 mg wapnia), należy pamiętać, że nie każdy pacjent wymaga tych samych dawek, a czasem nawet tej samej formy suplementacji. W niektórych przypadkach konieczne jest nie tylko suplementowanie, ale wręcz wdrożenie leczenia niedoborów.
U części pacjentów lepszym wyborem będą preparaty w formie płynnej, u innych kapsułki, a w przypadku niedoborów witaminy B12 często najskuteczniejszą drogą podania okazują się iniekcje. Warto również podkreślić, że nadmiar suplementów może być równie problematyczny jak ich niedobór, dlatego zasada „im więcej, tym lepiej” w leczeniu pooperacyjnym nie ma zastosowania.
Badania kontrolne po operacji bariatrycznej – klucz do bezpiecznej suplementacji
Regularna diagnostyka laboratoryjna stanowi absolutną podstawę bezpiecznego postępowania po operacji bariatrycznej. W zależności od etapu po zabiegu badania powinny być wykonywane co kilka miesięcy, a w późniejszym okresie co najmniej raz w roku. Jest to jedyny sposób, by wcześnie wykryć rozwijające się niedobory, odpowiednio dostosować dawki suplementów oraz zapobiec poważnym powikłaniom zdrowotnym. Brak systematycznej kontroli często prowadzi do sytuacji, w której pacjent zaczyna czuć się „nagle” bardzo źle – podczas gdy w rzeczywistości niedobory narastały stopniowo przez wiele miesięcy.
Warto podkreślić, że diagnostyka powinna rozpocząć się już na etapie przygotowań do operacji bariatrycznej. Oznaczenie wybranych witamin i składników mineralnych przed zabiegiem (w tym stężenie we krwi: żelaza, ferrytyny z CRP, kwasu foliowego, witaminy B12, witaminy D3, wapnia) pozwala uzyskać punkt wyjścia oraz umożliwia rzetelne porównanie wyników w okresie pooperacyjnym. Jest to szczególnie istotne, ponieważ u wielu pacjentów niedobory występują już przed operacją, a sam zabieg może je dodatkowo pogłębiać.
Należy również jasno zaznaczyć, że suplementacja po operacji bariatrycznej ma charakter długoterminowy, a w wielu przypadkach trwa przez całe życie. Z czasem może zmieniać się jej zakres, dawki oraz forma podania poszczególnych składników, jednak nie jest to etap „na chwilę” ani rozwiązanie przejściowe. Suplementacja prowadzona w sposób nieprawidłowy lub całkowicie pomijana może nie tylko pogorszyć stan zdrowia pacjenta, ale również zniweczyć korzyści wynikające z operacji bariatrycznej.
Teraz z kodem „rozszerzanie20” – e-book „Rozszerzanie diety po operacji bariatrycznej” oraz pakiet „Strategia rozszerzania” – minus 20%! W środku znajdziesz też więcej szczegółów na temat zalecanej suplementacji i badaniach kontrolnych.
Zalecane produkty
ebook Rozszerzanie diety po operacji bariatrycznej. Nawadniająca, płynna odżywcza i papkowata – praktyczny przewodnik, przepisy i wskazówki.
159,00 złEdukacja żywieniowa | Bariatria | pakiet STRATEGIA ROZSZERZANIA – 1. Rozszerzanie diety po operacji bariatrycznej; 2. Co jeść (i kupić) po operacji bariatrycznej, ebook zakupowy
Pierwotna cena wynosiła: 218,00 zł.169,00 złAktualna cena wynosi: 169,00 zł.Poprzednia najniższa cena: 169,00 zł.
Literatura
- Busetto L, Dicker D, Azran C, et al. Practical Recommendations of the Obesity Management Task Force of the European Association for the Study of Obesity for the Post-Bariatric Surgery Medical Management. Obesity Facts.2017;10(6):597–632. doi:10.1159/000481825.
- Mechanick JI, Apovian C, Brethauer S, et al. Clinical Practice Guidelines for the Perioperative Nutrition, Metabolic, and Nonsurgical Support of Patients Undergoing Bariatric Procedures—2019 Update. Obesity (Silver Spring). 2020. (AACE/TOS/ASMBS/OMA/ASA).
